Interpelacja w sprawie przekształcania domów matki samotnej w placówki o charakterze regionalnym i przejęcia ich finansowania przez budżet samorządu województwa lub budżet państwa, na przykładzie Domu Matki Samotnej w Elblągu
Szanowny Panie Ministrze! Dom Matki Samotnej w Elblągu funkcjonuje od 1 maja 1989 r. Organem prowadzącym jest Diecezja Elbląska, która realizuje zadania z zakresu interwencji kryzysowej na rzecz matek z małoletnimi dziećmi oraz kobiet w ciąży na zlecenie Prezydenta Miasta Elbląga (powiat grodzki). Od początku istnienia placówka posiada charakter ponadpowiatowy. Do Domu Matki Samotnej trafiają osoby z całego województwa warmińsko-mazurskiego. Placówka przeznaczona jest dla młodych kobiet, często nieletnich, w ciąży oraz z małoletnimi dziećmi. Trafiają tu osoby, które z powodu zajścia w ciążę nie znajdują akceptacji w rodzinie i najbliższym środowisku. Nie umieją poradzić sobie z problemami życia codziennego oraz nie widzą perspektyw i możliwości poukładania sobie życia. Podkreślić należy, że są to najczęściej kobiety o niskim statusie społecznym, tj. z rozbitych i zdemoralizowanych rodzin, nieposiadające wykształcenia, niezaradne życiowo, bez źródeł utrzymania. Dom Matki Samotnej tworzy matkom oczekującym dziecka właściwe warunki przeżycia w spokoju okresu ciąży, zapewnia ich resocjalizację oraz wspiera i przygotowuje do samodzielnego życia. Kobiety uczą się opiekować niemowlęciem, mają zapewniony dostęp do psychologa, prawnika, lekarza, pracownika socjalnego. Podejmowane są, często skuteczne, działania zmierzające do odbudowania właściwych relacji z rodziną. Nawet po opuszczeniu placówki utrzymywane są stałe kontakty, pozwalające na monitorowanie funkcjonowania młodej matki i jej dziecka. W okresie 15-letniego funkcjonowania Domu w placówce urodziło się 350 dzieci. Dotychczas Dom Matki Samotnej w Elblągu jako dom pomocy społecznej był finansowany z dotacji celowej z budżetu wojewody, przekazywanej za pośrednictwem Prezydenta Miasta Elbląga. Średni miesięczny koszt utrzymania jednej osoby w Domu Matki Samotnej aktualnie wynosi 1400 zł. Placówka dysponuje 10 miejscami, a jej roczny budżet to kwota około 168 tys. zł. Obsadę etatową stanowią dwie osoby. Wszystkie czynności obsługowe wykonują mieszkanki, co jest jednym z etapów ich usamodzielniania. Źródłem dochodów Domu są także opłaty za pobyt mieszkanek ustalane zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o pomocy społecznej. Zaznaczyć należy, że dochody z tego źródła są niewielkie. Placówka pozyskuje również środki na funkcjonowanie w formie darowizn. Od 1 stycznia 2004 r. nastąpiła zmiana zasad finansowania domów pomocy społecznej. Od tego dnia gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej ma obowiązek wnoszenia opłat za pobyt tej osoby skierowanej do domu opieki społecznej do pełnej wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania w danym domu. Osoby korzystające z pomocy Domu Matki Samotnej najczęściej nie posiadają żadnych źródeł dochodu. A zatem pełny koszt utrzymania będzie spoczywał na gminie, co może być znacznym obciążeniem dla jej budżetu. Na dzień dzisiejszy zgłoszonych jest 6 kobiet wymagających pomocy w formie skierowania do Domu Matki Samotnej, ale gminy nie chcą lub nie mogą za nie zapłacić. Zaniechanie skierowania do Domu Matki Samotnej potrzebującej pomocy młodej, ciężarnej kobiety może skutkować podjęciem przez nią dramatycznych decyzji w stosunku do siebie lub do dziecka. Potwierdzają to zdarzenia wstrząsające co pewien czas opinią publiczną. Gminy w naszym województwie, dotkniętym najwyższym w kraju bezrobociem, borykają się z ogromnymi problemami finansowymi i nie będą w stanie opłacić pobytu mieszkanki w Domu Matki Samotnej. Dlatego mimo występujących ewidentnych potrzeb placówka nie będzie miała źródeł finansowania. Ostatecznością, przed którą nieuchronnie może stanąć samorząd Elbląga, będzie likwidacja Domu Matki Samotnej, a w konsekwencji pozbawienie matek i ich dzieci szansy na uzyskanie tak niezbędnej pomocy. Jednakże przekształcenie Domu Matki Samotnej w placówkę o charakterze regionalnym i przejęcie jej finansowania przez budżet samorządu województwa lub z budżetu państwa zabezpieczy występujące w regionie problemy niechcianych dzieci i odrzuconych matek z terenu całego województwa warmińsko-mazurskiego. Biorąc pod uwagę przytoczone przeze mnie informacje oraz opisane uwarunkowania funkcjonowania Domu Matki Samotnej w Elblągu, proszę Pana Ministra o rozważenie możliwości i celowości przekształcenia go w Dom Pomocy Społecznej o charakterze regionalnym oraz udzielenie mi odpowiedzi na następujące pytania: 1. Czy podziela Pan moją opinię, że domy pomocy apołecznej dla matek z małoletnimi dziećmi oraz kobiet w ciąży dotkniętych przemocą lub znajdujących się w innej sytuacji kryzysowej powinny mieć charakter regionalny i pewne źródło finansowania ich działalności, a decyzja o umieszczeniu potrzebującej pomocy matki z małoletnimi dziećmi lub kobiety w ciąży nie była uzależniona od uwarunkowań finansowych gminy? 2. Czy podziela Pan moją opinię, że ze względu na szczególnie specyficzny charakter sytuacji kryzysowych matek z małoletnimi dziećmi oraz kobiet w ciąży, które przy braku skutecznej pomocy i opieki coraz częściej podejmują desperackie i tragiczne w skutkach czyny - należy dla tego typu domów pomocy społecznej utworzyć strukturę regionalną i ich stałą sieć w skali kraju? Z poważaniem Poseł Jerzy Müller Warszawa, dnia 10 marca 2004 r.
Źródło: