Odpowiedź na interpelację w sprawie zarzutów dotyczących nieprawidłowości przy postępowaniu upadłościowym i likwidacyjnym niektórych przedsiębiorstw
W odpowiedzi na interpelację Pana Bogdana Lewandowskiego - Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 lipca 2003 r. dotyczącą postępowań upadłościowych Centrum Leasingu i Finansów ˝Clif˝ Spółki Akcyjnej w Warszawie oraz Przedsiębiorstwa Państwowego Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka w Warszawie, przekazaną przy piśmie Pana Marszałka z dnia 11 lipca 2003 r. SPS-0202-4205/03, uprzejmie wyjaśniam, co następuje. Z pisma Wiceprezesa Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 23 lipca 2003 r. wynika, że postanowieniem z dnia 12 grudnia 2001 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie w sprawie sygn. akt XVII Ukł 110/01, XVII U 822/01 i XVII U 823/01 ogłosił upadłość Centrum Leasingu i Finansów ˝Clif˝ Spółki Akcyjnej w Warszawie. W dniu 27 marca 2002 r. Sąd Okręgowy w Warszawie wydał postanowienie, mocą którego oddalił zażalenie Spółki ˝Clif˝ na wyżej wymienione orzeczenie. W dniu 24 maja 2002 r. wpłynęła kasacja upadłego od postanowienia sądu drugiej instancji i w związku z powyższym dnia 21 sierpnia 2002 r. akta sprawy wraz z kasacją zostały przedstawione Sądowi Najwyższemu. Wniesienie zażalenia na postanowienie o ogłoszeniu upadłości i kasacji od postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego zażalenie dłużnika nie wstrzymują prowadzenia postępowania upadłościowego. Przed szkodą, jaka - w razie stwierdzenia wadliwości tego postanowienia - mogłaby wyniknąć z likwidacji majątku masy upadłości, chroni dłużnika przepis art.110 § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 z późn. zm.), stosownie do którego sędzia - komisarz może wstrzymać likwidację do czasu uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Wstrzymanie to sędzia - komisarz może zarządzić na wniosek lub z urzędu. Tak więc syndyk, obejmujący z chwilą ogłoszenia upadłości z mocy samego prawa majątek upadłego, zarządza nim i przeprowadza jego likwidację (art. 90 powołanego wyżej rozporządzenia Prawo upadłościowe). Postanowieniem z dnia 16 maja 2003 r. Sąd Najwyższy uchylił postanowienia sądu pierwszej i drugiej instancji i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu dla m.st. Warszawy w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd Najwyższy nie podzielił stanowiska Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego co do braku po stronie dłużnika, tj. Centrum Leasingu i Finansów ˝Clif˝ Spółki Akcyjnej w Warszawie, zdolności układowej, przyjmując, że ocena ta jest przedwczesna, a nadto została dokonana z naruszeniem art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo o postępowaniu układowym (Dz.U. Nr 93, poz. 836 z późn. zm.). Sąd Najwyższy stwierdził także, że w omawianej sprawie nie zachodziła nieważność postępowania spowodowana udziałem w rozpoznaniu sprawy sędziego, który miałby być wyłączony z mocy ustawy. W związku z powyższym nie sposób podzielić zarzutów co do dalej idącego naruszenia prawa przez sądy pierwszej i drugiej instancji niż w zakresie ustalonym przez Sąd Najwyższy. Po orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2003 r. sprawa z wniosku wierzycieli Kredyt Bank Spółka Akcyjna, Polski Kredyt Bank Spółka Akcyjna i Bank Gospodarki Żywnościowej Spółka Akcyjna o ogłoszenie upadłości dłużnika Centrum Leasingu i Finansów ˝Clif˝ Spółki Akcyjnej w Warszawie oraz z podania dłużnika o otwarcie postępowania układowego zostanie ponownie rozpoznana przez sąd pierwszej instancji, tj. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie. W trakcie postępowania upadłościowego Centrum Leasingu i Finansów ˝Clif˝ Spółki Akcyjnej w Warszawie jej reprezentant, Pan Dariusz Baran w dniu 1 października 2002 r. złożył wniosek o wyłączenie SSR Dariusza Czajki wyznaczonego w tym postępowaniu na sędziego - komisarza. Postanowieniem z dnia 8 października 2002 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie oddalił wniosek o wyłączenie sędziego. Wyżej wymienione postanowienie zostało uchylone w dniu 10 marca 2003 r. przez Sąd Okręgowy w Warszawie, który przekazał sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Z uwagi na ww. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2003 r. oraz w związku ze zmianą osoby sędziego - komisarza, która nastąpiła postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2003 r., rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego stało się bezprzedmiotowe. Funkcję syndyka w postępowaniu upadłościowym Centrum Leasingu i Finansów ˝Clif˝ Spółki Akcyjnej w Warszawie do dnia 5 marca 2003 r. pełnił Pan Sławomir Zaborowski. Postanowieniem z dnia 6 marca 2003 r. Sąd odwołał wyżej wymienionego z funkcji syndyka masy upadłości i wyznaczył na jego miejsce Panią Barbarę Ogińską-Kisałę. Odnośnie postępowania upadłościowego Przedsiębiorstwa Państwowego Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka w Warszawie postanowienie o ogłoszeniu upadłości dłużnika zostało wydane przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie w dniu 25 lipca 1994 r. na wniosek wierzyciela syndyka masy upadłości ˝CEMI˝ w Warszawie. W początkowej fazie postępowania upadłościowego funkcję sędziego - komisarza pełnił SSR Sławomir Góralski. Postanowieniem Sądu z dnia 16 listopada 1995 r. w miejsce wyżej wymienionego sędzią - komisarzem została wyznaczona SSR Krystyna Cudna. Nie jest więc prawdziwy zarzut, jakoby funkcję sędziego - komisarza w postępowaniu upadłościowym Przedsiębiorstwa Państwowego Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka w Warszawie pełnił SSR Dariusz Czajka. Natomiast bezspornym jest, iż funkcję syndyka masy upadłości w tym postępowaniu pełnił Pan Tomasz Palaszek. Podkreślić należy, że przed powierzeniem mu tej funkcji Kierownik Sekcji Upadłościowo-Układowej Wydziału XVII Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie zwracał się do Ministerstwa Przemysłu i Handlu o wyrażenie opinii o kandydacie na syndyka masy upadłości Tomaszu Palaszku, w odpowiedzi na co Ministerstwo nie zgłosiło sprzeciwu w tym przedmiocie. Postanowieniem z dnia 2 lutego 1995 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie oddalił rewizję dłużnika, tj. Przedsiębiorstwa Państwowego Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka w Warszawie, od postanowienia o ogłoszeniu jego upadłości. Likwidacja majątku masy upadłości Przedsiębiorstwa Państwowego Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka w Warszawie przeprowadzona została z udziałem organu założycielskiego oraz powołanej w tym postępowaniu rady wierzycieli, w skład której wchodzili przedstawiciele Gminy Warszawa Centrum, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Warszawie, Izby Skarbowej w Warszawie oraz Kredyt Bank Spółki Akcyjnej w Warszawie. Z uwagi na rozmiar przedmiotowego postępowania upadłościowego niecelowym jest szczegółowe przedstawianie procesu likwidacji majątku masy upadłości. Na szczególną uwagę zasługują jednak okoliczności sprzedaży części majątku masy upadłości na rzecz Kredyt Bank Spółki Akcyjnej w Warszawie. W dniu 28 grudnia 1995 r. syndyk masy upadłości sprzedał na rzecz ww. Banku zorganizowaną część przedsiębiorstwa upadłego, w skład którego wchodziło m.in. prawo użytkowania wieczystego gruntu położonego w Warszawie przy zbiegu ulic Karolkowej i Kasprzaka oraz prawo własności budynków stanowiących odrębne od gruntu nieruchomości, posadowionych na tym gruncie, a także budowle i inne urządzenia. Ww. umowę poprzedziło zawarcie w dniu 28 grudnia 1994 r. przez syndyka masy upadłości wyznaczonego w tym postępowaniu z Kredyt Bank Spółką Akcyjną w Warszawie umowy przyrzeczenia sprzedaży i umowy dzierżawy zorganizowanej części przedsiębiorstwa upadłego, na zawarcie której to umowy syndyk w dniu 12 września 1994 r. uzyskał zezwolenie sądu. Postanowieniem z dnia 7 listopada 1994 r. sędzia - komisarz określił wysokość wadium, zakreślając jednocześnie syndykowi termin do zawarcia umowy przyrzeczonej. W dniu 23 grudnia 1994 r. sędzia - komisarz wydał postanowienie, mocą którego zezwolił syndykowi na zawarcie umowy dzierżawy i umowy przedwstępnej części przedsiębiorstwa upadłego z Kredyt Bank Spółką Akcyjną w Warszawie. Postanowieniem z dnia 7 października 1999 r. sąd ukończył postępowanie upadłościowe Przedsiębiorstwa Państwowego Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka w Warszawie. Zwierzchni nadzór sprawowany przez Ministra Sprawiedliwości nad działalnością administracyjną sądów (art. 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych - Dz.U. Nr 98, poz.1070 z późn. zm.) nie upoważnia organów nadzoru do ingerencji w zakres merytorycznego rozstrzygnięcia sądów. Czynności z zakresu nadzoru nad działalnością administracyjną sądów nie mogą wkraczać w dziedzinę, w której sędziowie są niezawiśli (art. 39 powołanej wyżej ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych), gdyż sędziowie podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art.178 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz.U. Nr 78, poz. 483). Oznacza to, że w ramach sprawowanego nadzoru administracyjnego nie jest możliwe dokonanie merytorycznej oceny rozstrzygnięć sądów zapadłych w sprawach przedstawionych w interpelacji Pana Posła Bogdana Lewandowskiego, jak również dokonanie oceny interesów Kredyt Bank Spółki Akcyjnej w Warszawie, jakie według sugestii Pana Posła miał zrobić Bank w wyżej wymienionych postępowaniach. W sprawie przedstawionej przez Pana Posła Minister Sprawiedliwości niezmiennie prezentuje stanowisko, że każde podejrzenie nagannego zachowania sędziego wymaga wyjaśnienia i jednoznacznej oceny zgodności z prawem i etyką zawodową. W związku z powyższym w dniu 17 października 2002 r. Departament Kadr Ministerstwa Sprawiedliwości zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie o spowodowanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia czy w postępowaniu z wniosku Kredyt Bank Spółki Akcyjnej w Warszawie o ogłoszenie upadłości Spółki ˝Clif˝, a także w związku z pełnieniem przez Pana sędziego Dariusza Czajkę funkcji Kanclerza Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie, zostało popełnione przez Pana sędziego przewinienie służbowe określone w art.107 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2002 r. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w Warszawie wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko sędziemu Dariuszowi Czajce i w dniu 17 grudnia 2002 r. złożył wniosek (uzupełniony w dniu 17 lutego 2003 r.) do Sądu Apelacyjnego Sądu Dyscyplinarnego w Warszawie o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej wobec Pana sędziego Dariusza Czajki o to, że w sposób rażący naruszył przepis art. 86 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych w ten sposób, że z dniem 1 stycznia 2001 r. podjął się pełnienia funkcji Kanclerza w Europejskiej Wyższej Szkole Prawa i Administracji w Warszawie, którą pełnił nadal. Zgodnie z dyspozycją art. 114 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych Minister Sprawiedliwości ma prawo do żądania podejmowania przez Rzecznika Dyscyplinarnego i jego Zastępców czynności dyscyplinarnych, które to prawo zostało zrealizowane w niniejszej sprawie. Minister Sprawiedliwości wniósł o przejęcie przez Rzecznika Dyscyplinarnego przy Krajowej Radzie Sądownictwa prowadzonej sprawy i wskazał na konieczność zbadania, czy Pan sędzia Dariusz Czajka był zaangażowany w działalność gospodarczą ˝Centrum Informacji Prawno-Finansowej˝ Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Podniósł również, że wyjaśnienia wymaga kwestia, czy syndycy wyznaczani w postępowaniach upadłościowych byli wspólnikami w firmach zależnych od Kredyt Bank Spółki Akcyjnej w Warszawie lub w innych firmach, które nabywały majątek upadłych przedsiębiorstw. Postanowieniem z dnia 11 marca 2003 r. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w Warszawie wyłączył materiały dotyczące postępowania upadłościowego Spółki ˝Clif˝ prowadzonego wówczas przez sędziego Dariusza Czajkę do odrębnego rozpoznania, w której to sprawie Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Krajowej Radzie Sądownictwa nadal prowadzi czynności wyjaśniające. Natomiast wyrokiem z dnia 20 maja 2003 r. Sąd Apelacyjny Sąd Dyscyplinarny w Warszawie uznał sędziego Dariusza Czajkę za winnego popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych i wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany. Odwołanie od powyższego wyroku złożył zarówno obwiniony sędzia, domagając się uniewinnienia, jak i Minister Sprawiedliwości, który w odwołaniu z dnia 18 lipca 2003 r. wniósł o zmianę zaskarżonej części wyroku poprzez zaostrzenie kary i wymierzenie obwinionemu sędziemu na podstawie art.109 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych kary dyscyplinarnej złożenia sędziego z urzędu. Odnośnie pytania Pana Posła, czy konieczne są zmiany w prawie upadłościowym w zakresie ograniczenia praktyk łączenia prywatnych interesów syndyków z prowadzonym przez nich postępowaniem, pragnę poinformować, że zgodnie z art. 14 § 1 pkt 3 ww. Prawa upadłościowego sąd w składzie trzyosobowym, uwzględniając wniosek o ogłoszenie upadłości, wydaje postanowienie, w którym między innymi wyznacza sędziego - komisarza oraz syndyka masy upadłości. Wskazany wyżej wybór syndyka najczęściej dokonywany jest spośród kandydatów na syndyków wpisanych na listę prowadzoną przez Prezesa Sądu Okręgowego. Dokonując wyboru osoby syndyka, sąd ma na względzie wszystkie okoliczności sprawy, kwalifikacje danej osoby, dotychczasowy przebieg jej pracy w charakterze syndyka, stopień dyspozycyjności, starając się zachować równomierne obciążenie syndyków sprawami upadłościowymi i układowymi. Funkcjonująca dotychczas procedura wyznaczania syndyków masy upadłości nie nastręcza wątpliwości i sprawdza się w praktyce, zaś przypadki ewentualnych nieprawidłowości w tym zakresie przedstawione w interpelacji Pana Posła mogą mieć wyłącznie charakter incydentalny. Z dniem 1 października 2003 r. wchodzi w życie ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535), która w kwestii wyboru syndyka w konkretnej sprawie nie wprowadza żadnych zmian, natomiast zaostrzone zostaną warunki, jakie będzie musiała spełnić osoba ubiegająca się o licencję syndyka. Wyrażam przekonanie, że odpowiedź udzielona Panu Posłowi wyjaśniła wszystkie wątpliwości związane z kwestiami poruszonymi w ww. interpelacji. Podsekretarz stanu Tadeusz Wołek Warszawa, dnia 1 sierpnia 2003 r.
Źródło: