Odpowiedź na interpelację w sprawie znaczących różnic w cenie energii elektrycznej w poszczególnych regionach kraju
Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Panów Posłów Jana Łopaty, Andrzeja Pałysa oraz Henryka Smolarza, skierowaną pismem Pana Marszałka z dnia 2 stycznia 2006 roku, znak SPS-023-448/06, do Ministra Gospodarki, w sprawie znaczących różnic w cenie energii elektrycznej w poszczególnych regionach kraju, proszę przyjąć następujące wyjaśnienia: Na wstępie pragnę zwrócić uwagę Panów Posłów na kilka aspektów dotyczących właściwości poszczególnych urzędów w sprawach elektroenergetyki, których obszary działania obejmują realizację zadań bezpośrednio związanych z problemami poruszonymi w interpelacji, oraz generalnych uwarunkowań, w jakich następuje wdrażanie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 roku - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1504 z późn. zm.). Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 roku - Prawo energetyczne określa, o czym stanowi art. 1 ust. 1, zasady kształtowania polityki energetycznej państwa i warunki zaopatrzenia i użytkowania paliw i energii, w tym ciepła oraz działalności przedsiębiorstw energetycznych i wraz z innymi obowiązującymi ustawami określa wyraźnie kompetencje poszczególnych organów administracji rządowej właściwych w sprawach gospodarki paliwami i energią. Stosownie do postanowień przepisów ww. ustawy zadania z zakresu spraw regulacji gospodarki paliwami i energią oraz promowania konkurencji w obszarze przedsiębiorstw energetycznych o charakterze monopolu naturalnego realizuje Prezes Urzędu Regulacji Energetyki - centralny organ administracji rządowej, powołany przez Prezesa Rady Ministrów. Do zakresu kompetencji i obowiązków Prezesa URE należy regulowanie działalności przedsiębiorstw energetycznych zgodnie z ustawą i założeniami polityki energetycznej państwa, zmierzając do równoważenia interesów przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców paliw i energii (art. 23 ustawy), m.in. poprzez zatwierdzanie i kontrolowanie taryf paliw gazowych, energii elektrycznej i ciepła dla koncesjonowanych przedsiębiorstw oraz kontrolowanie parametrów jakościowych dostaw i obsługi odbiorców w zakresie obrotu paliwami i energią elektryczną. Prezes URE rozstrzyga również w pierwszej instancji spory pomiędzy przedsiębiorstwami energetycznymi i odbiorcami energii, w zakresie określonym w art. 8 Prawa energetycznego oraz współdziała z właściwymi organami w przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym przedsiębiorstw energetycznych. Do zadań Ministra Gospodarki należy przygotowanie projektu polityki energetycznej państwa oraz określanie warunków planowania i funkcjonowania krajowych systemów energetycznych, w trybie i zakresie ustalonym ustawą. Minister właściwy do spraw gospodarki po zasięgnięciu opinii Prezesa URE wydaje przepisy wykonawcze w zakresie wynikającym z delegacji zawartych w ww. ustawie. Pragnę również podkreślić, że ceny i stawki opłat oraz warunki ich stosowania w rozliczeniach za dostarczaną energię elektryczną ustalone są w opracowanych przez przedsiębiorstwa energetyczne taryfach, wprowadzanych jako obowiązujące w trybie określonym ustawą Prawo energetyczne. Przedsiębiorstwa energetyczne posiadające koncesje ustalają taryfy dla energii elektrycznej zgodnie z zasadami określonymi w ustawie oraz w oparciu o przepisy wykonawcze wydane przez Ministra Gospodarki. Zgodnie z przyjętymi ustawą - Prawo energetyczne regulacjami, taryfy dla energii elektrycznej powinny zapewniać pokrycie kosztów uzasadnionych działalności przedsiębiorstw energetycznych w zakresie: wytwarzania, przetwarzania, przesyłania, dystrybucji lub obrotu energią, kosztów modernizacji, rozwoju i ochrony środowiska oraz ochronę interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen i stawek opłat. W ramach swoich kompetencji i obowiązków Prezes URE analizuje i weryfikuje koszty przyjmowane przez przedsiębiorstwa energetyczne jako uzasadnione do kalkulacji cen i stawek opłat w taryfach i zatwierdza bądź odmawia zatwierdzenia taryfy w przypadku stwierdzenia jej niezgodności z zasadami i przepisami o których mowa w art. 44-46 ustawy - Prawo energetyczne. Szczegółowe zasady kalkulacji cen i stawek opłat za energię elektryczną regulują przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną (Dz. U. z 2004 r. Nr 105, poz. 1114), zwanego dalej ˝rozporządzeniem taryfowym˝. Odnosząc się do pytania Panów Posłów, jakie czynniki wpływają na tak wysokie ceny energii w regionie lubelskim, pragnę nadmienić, że zgodnie z przepisem § 3 ww. rozporządzenia przedsiębiorstwo energetyczne, opracowując taryfę, ma obowiązek skalkulowania cen i stawek opłat w niej zawartych w sposób zapewniający: 1) pokrycie uzasadnionych kosztów (w zakresie określonym w art. 45 ustawy - Prawo energetyczne), 2) ochronę interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen, 3) eliminowanie subsydiowania skrośnego. Zgodnie z powyższymi przepisami przedsiębiorstwo energetyczne powinno ustalać w taryfie ceny i stawki opłat dla poszczególnych grup taryfowych i rodzajów koncesjonowanej działalności gospodarczej w taki sposób, aby realizowane w oparciu o tę taryfę przychody pokrywały koszty przypisane tym grupom i działalnościom. Tabela 1 przedstawia poszczególne ceny i stawki opłat oraz przypisane im koszty. Tabela 1 Działalność Cena lub stawka opłaty Nośnik Jednostka Koszty Obrót 1. Energia elektryczna Ilość pobranej energii zł/kWh - koszty zakupu energii elektrycznej od elektrowni lub innych przedsiębiorstw, - koszty zakupu energii z odnawialnych źródeł energii elektrycznej, - koszty zakupu energii ze źródeł wytwarzających energię w skojarzeniu z produkcją ciepła, - część kosztów obsługi handlowej w części nieuwzględnionej w opłacie abonamentowej 2. Stawka opłaty abonamentowej Ilość miesięcy zł/miesiąc - koszty obsługi handlowej, tj. koszty związane z odczytem wskazań układów pomiarowo-rozliczeniowych oraz wystawianiem faktur Dystrybucja 3. Składnik stały stawki sieciowej Ilość miesięcy lub wielkość mocy umownej zł/miesiąc lub zł/kW/miesiąc - koszty eksploatacji sieci, - koszty wynikające z nakładów na odtworzenie, modernizację i rozwój sieci, - stałe koszty przesyłania energii sieciami innych napięć oraz innych operatorów, - koszty zakupu rezerw w zdolnościach przesyłowych, - koszty uzasadnionego zwrotu z kapitału zaangażowanego w działalność energetyczną, - podatki liczone w koszty 4. Składnik zmienny Ilość pobranej energii zł/kWh - koszty zakupu energii elektrycznej na pokrycie strat sieciowych, - zmienne koszty przesyłania energii sieciami innych napięć oraz innych operatorów, - stałe koszty za przesyłanie energii elektrycznej, w części nieuwzględnionej w składniku stałym, - koszty systemowe (zapewnienie niezawodności i jakości dostaw, koszty wynikające z modernizacji elektrowni w latach 90-tych) Przedstawione powyżej koszty zostały podzielone na dwie grupy: 1. Koszty, których wysokość zależy w znaczący sposób od warunków działania przedsiębiorstwa sieciowego (np. liczba i charakter odbiorców, wielkość majątku sieciowego, liczba i wielkość producentów energii, zlokalizowanych na terenie przedsiębiorstwa, charakter zabudowy). Koszty te zostały wyróżnione pogrubionym drukiem. 2. Koszty, których wysokość jest niezależna bądź w niewielkim stopniu zależna od warunków, w których działa przedsiębiorstwo sieciowe. Zróżnicowanie płatności pomiędzy taryfami poszczególnych spółek dystrybucyjnych (lub ich oddziałów) wynika przede wszystkim ze zróżnicowania warunków, w których działają te przedsiębiorstwa. Odbiorcy znajdujący się na terenach silnie zurbanizowanych ponoszą niższe płatności za energię elektryczną z uwagi na niższe koszty związane z dostawą energii w przeliczeniu na odbiorcę czy ilość dostarczanej energii, natomiast odbiorcy znajdujący się na terenach rolniczych z uwagi na wysokie koszty budowy i eksploatacji rozległej sieci ponoszą wyższe opłaty za energię elektryczną. Budowa sieci na terenie rolniczym, z uwagi na gęstość i charakter odbiorców, wymaga zdecydowanie wyższych jednostkowych nakładów finansowych niż budowa sieci na terenie zurbanizowanym. Również eksploatacja sieci jest droższa na terenie wiejskim. Typowym przykładem wskazującym na zróżnicowanie kosztów są np. odczyty liczników. W przypadku dużego bloku mieszkalnego, wielopiętrowego, z 200 mieszkaniami, z licznikami umieszczonymi poza lokalami mieszkalnymi, odczyt licznika może być dokonany przez jedną osobę w ciągu kilku godzin. Natomiast odczyt takiej samej liczby liczników na terenie wiejskim (rzadko która wieś liczy więcej niż 200 domów - może się więc zdarzyć, że będzie to kilka miejscowości) wymagać będzie nie tylko zdecydowanie więcej roboczogodzin, lecz także użycia środków transportu. W przypadku gdy na terenie danego przedsiębiorstwa występują duzi lokalni wytwórcy energii elektrycznej, przedsiębiorstwo to, z uwagi na możliwość jej bezpośredniego zakupu, będzie ponosić niższe koszty, podczas gdy przedsiębiorstwo nieposiadające znaczących wytwórców na swoim terenie zmuszone jest do zakupu energii za pośrednictwem sieci najwyższych napięć, co generuje dodatkowe koszty, związane z przesyłem. Najniższe opłaty związane z dostawą energii dla statystycznego odbiorcy, zużywającego przy układzie 1-fazowym rocznie 1950 kWh - poniżej 760 zł - ponoszą odbiorcy zlokalizowani na terenie części dawnego województwa katowickiego (GZE S.A.) oraz dawnego województwa wrocławskiego (EnergiaPro S.A. - Oddział Wrocław) - są to obszary o charakterze miejsko-przemysłowym, o dużej gęstości odbiorców. Natomiast najwyższe opłaty ponoszą odbiorcy z terenu dawnych województw lubelskiego i bialskopodlaskiego (LUBZEL S.A.) oraz zamojskiego, chełmskiego i przemyskiego (Zamojska KE S.A.) - tereny te charakteryzują się brakiem znaczących wytwórców, dużą rozległością sieci oraz rozproszeniem odbiorców. Poniżej przedstawiono kilka wskaźników charakteryzujących warunki działania LUBZEL S.A., średniej spółki w kraju, oraz GZE S.A. Wskaźnik Jednostka LUBZEL Średnia GZE Długość linii niskich napięćna odbiorcę przyłączonego dosieci niskich napięć (2004) m/odbiorcę 33,3 25,7 13,4 Moc transformatorów średnie/ niskie napięcie na odbiorcęprzyłączonego do sieci niskich napięć (2004) MVA/1000 odbiorców 2,71 2,55 2,24 Gęstość odbiorców przyłączonych do sieci niskich napięć (2004) odbiorców/km2 42 50 271 Powyższa tabela wskazuje, iż obsługa odbiorcy zlokalizowanego na terenie LUBZEL S.A. jest bardziej kosztowna niż średnia krajowa, natomiast obsługa odbiorcy zlokalizowanego na terenie GZE S.A. wymaga poniesienia zdecydowanie mniejszych kosztów. Biorąc pod uwagę wyłącznie pierwszy wskaźnik, można zauważyć, iż obsługa statystycznego odbiorcy GZE S.A. wymaga 13,4 metra linii niskich napięć, podczas gdy w LUBZEL S.A. - blisko 2,5-krotnie więcej. Ponadto analiza wartości majątku poszczególnych przedsiębiorstw dystrybucyjnych i kosztów związanych z jego eksploatacją wskazuje, iż dostawa jednej megawatogodziny energii na terenie LUBZEL S.A. wymaga prawie trzykrotnie wyższych nakładów majątkowych i poniesienia również prawie trzykrotnie wyższych kosztów operacyjnych niż dostawa takiej samej jednostki energii na terenie GZE S.A. Wyjaśnia to powody, dla których dostawa energii na terenie części kraju może być zarówno bardziej kapitałochłonna, jak i pracochłonna. Podsumowując, po uwzględnieniu wszystkich czynników różnicujących (w praktyce regulacyjnej analizowanych jest ich 27), opłaty związane z dostawą energii elektrycznej na terenie LUBZEL S.A. muszą być zdecydowanie wyższe niż na terenie GZE S.A. Z jednej strony wydawać się to może niesprawiedliwie (regiony biedniejsze płacą wyższe rachunki za energię elektryczną), z drugiej zaś płatności za energię, zgodnie z ustawą Prawo energetyczne, muszą odzwierciedlać koszty jej dostarczenia. Pragnę również poinformować Panów Posłów, że zgodnie ze stanowiskiem przekazanym przez Prezesa URE, w zatwierdzonych na 2006 rok taryfach, ceny i stawki opłat zostały skalkulowane przez przedsiębiorstwa energetyczne zgodnie z przepisem § 27 rozporządzenia taryfowego, który dopuszcza wzrost cen i stawek opłat nie więcej niż o 3 punkty procentowe ponad średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w poprzednim roku kalendarzowym. W efekcie wzrost płatności odbiorców przy założeniu takiej samej wielkości i struktury zużycia energii nie powinien przekraczać poziomu 6,5%. Przykładowo, zmiany płatności statystycznego odbiorcy w grupie G11 (roczne zużycie energii 1950 kWh, układ 1-fazowy) wg taryf poszczególnych spółek dystrybucyjnych zawierać się będą w przedziale od spadku 1,65% do wzrostu 6,46%. Oznacza to, że spółki przestrzegają górnych granic cen energii elektrycznej określonych przez Ministra Gospodarki. Prezes URE zapewnia również, że w trakcie postępowań w sprawie zatwierdzenia taryf na 2006 rok szczegółowo zbadał wnioski spółek dystrybucyjnych i taryfy te odpowiadają wymogom określonym przez obowiązujące prawo. Mam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia zostaną przyjęte jako wyczerpująca odpowiedź na postawione przez Panów Posłów pytania. Z poważaniem Minister Piotr Grzegorz Woźniak Warszawa, dnia 27 stycznia 2006 r.
Źródło: