Odpowiedź na interpelację w sprawie zwolnienia od podatku dochodowego zwrotu kosztów poniesionych z tytułu używania prywatnego samochodu na potrzeby pracodawcy
Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na przekazaną przy piśmie z dnia 6 lutego 2007 r. interpelację Pana Posła Jarosława Żaczka w sprawie zwolnienia od podatku dochodowego zwrotu kosztów poniesionych z tytułu używania prywatnego samochodu na potrzeby pracodawcy, uprzejmie informuję. Na wstępie należy podkreślić, iż podstawową zasadą podatku dochodowego od osób fizycznych jest zasada powszechności opodatkowania, przejawiająca się w treści art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 z późn. zm.), zwanej dalej ˝ustawą˝. Przepis ten stanowi, iż opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. A zatem opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów enumeratywnie wymienionych przez ustawodawcę w katalogu zwolnień przedmiotowych bądź dochodów, od których Minister Finansów zaniechał poboru podatku, w drodze rozporządzenia. Natomiast w wyniku wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 202, poz. 1956 z późn. zm.) uchylony został pkt 22 w ust. 1 w art. 21 ustawy. Przepis ten stanowił podstawę prawną zwolnienia od podatku kwot otrzymywanych przez pracowników z tytułu kosztów używania pojazdów samochodowych dla potrzeb zakładu pracy, w jazdach lokalnych. Likwidacja zwolnienia przedmiotowego spowodowała, że od 1 stycznia 2004 r. otrzymywane przez pracownika kwoty z tytułu używania pojazdu samochodowego dla potrzeb pracodawcy będące przychodem pracownika ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych, w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy, podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, od którego płatnik jest obowiązany pobrać zaliczkę na podatek według zasad określonych w art. 32 ustawy. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że funkcjonujący w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych katalog zwolnień przedmiotowych stanowi odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania, co wielokrotnie w swym orzecznictwie podkreślał Trybunał Konstytucyjny (np. wyrok z dnia 25 listopada 1997 r., sygn. akt K26/97). Zgodnie z opinią Trybunału Konstytucyjnego ˝zwolnienia podatkowe nie stanowią uznanego przez ustawodawcę standardu prawnego, lecz są ustawowym wyjątkiem od zasady powszechności i równości obowiązków podatkowych (...). Stąd ustawodawcy należy przyznać znaczną swobodę w określaniu w ustawie stanów faktycznych stanowiących podstawę opodatkowania lub podstawę ulgi podatkowej oraz generalnie znaczną swobodę w kształtowaniu poszczególnych konstrukcji prawno-podatkowych˝. Ustawodawca może zatem - w granicach wyznaczonych dla stanowienia prawa - zarówno ograniczać uprawnienia podatkowe, jak i nawet je likwidować. Tak też się stało w przypadku zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Niezależnie od powyższego ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 93, poz. 894) częściowo ˝przywrócono˝ omawiane zwolnienie. Dodano w art. 21 ust. 1 pkt 23b, który zwolnieniem od podatku obejmuje zwrot kosztów poniesionych przez pracownika dla potrzeb pracodawcy, w jazdach lokalnych, o ile obowiązek ponoszenia tych kosztów przez zakład pracy albo możliwość przyznania prawa do zwrotu tych kosztów wynika wprost z przepisów innych ustaw. Regulacja ta zatem ogranicza krąg podatników mogących skorzystać z omawianego zwolnienia do tych, którym przepisy odrębnych ustaw gwarantują możliwość przyznania prawa do zwrotu poniesionych kosztów bądź nakładają na pracodawcę obowiązek zwrotu pracownikowi tych kosztów. Przykładowo omawianym zwolnieniem objęty jest zwrot kosztów z tytułu używania własnego samochodu dla celów pracodawcy w przypadku listonoszy i pracowników Służby Leśnej. W mojej ocenie ˝rozciągnięcie pola interpretacyjnego˝ powyższego przepisu, co sugeruje Pan Poseł w interpelacji, polegające na objęciu zwolnieniem od podatku otrzymanego przez pracownika zwrotu kosztów, niewynikającego z przepisów innych ustaw, nie jest możliwe. Oznaczałoby to bowiem podmiotowe rozszerzenie zakresu powołanego art. 21 ust. 1 pkt 23b ustawy, co jest sprzeczne zarówno z wolą ustawodawcy, jak i z opinią Trybunału Konstytucyjnego, który w orzeczeniu z dnia 29 maja 1996 r., sygn. akt K. 22/95, uznał wszelkie ulgi i zwolnienia przedmiotowe za odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania. W konsekwencji normy dające prawo do ulg i zwolnień należy stosować ściśle i nierozszerzająco. Jednakże należy zwrócić uwagę, iż na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy wolne od podatku dochodowego są diety i inne należności za czas podróży służbowej pracownika - do wysokości określonej w odrębnych ustawach lub przepisach wydanych przez ministra właściwego do spraw pracy w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju (...). Odpowiadając na ostatnie z pytań Pana Posła, pragnę wyjaśnić, iż z podwójnym opodatkowaniem mielibyśmy do czynienia w sytuacji, gdy ten sam dochód podlegałby dwukrotnie opodatkowaniu. W przedstawionym w interpelacji przypadku taki stan nie ma jednak miejsca. Otrzymywany przez pracownika zwrot wydatków stanowi jego przychód ze stosunku pracy i dochód z tego tytułu jest opodatkowany tylko raz, u tego pracownika, który dochód uzyskał. Z poważaniem Podsekretarz stanu Jacek Dominik Warszawa, dnia 15 lutego 2007 r.
Źródło: